( 1 ) 3 - نامه مسلم از ديگر عواملى كه امام را به خروج از مكه فرا خواند ، نامهء سفيرش « مسلم ابن عقيل » بود كه او را براى سفر به عراق تشويق مىكرد و در آن آمده بود : همهء اهل كوفه همراه وى هستند و تعداد بيعت كنندگان با وى بيش از هيجده هزار نفر مىباشد . . . ( 2 ) اينها بعضى از عواملى هستند كه امام را به خروج به سوى عراق ، واداشتند و از سست‌ترين اقوال ، اين قول است كه حركت امام از مكه ، به وجود فرزند زبير در آن مربوط است ؛ زيرا پسر زبير ، اهميتى نداشت تا امام به خاطر وى از مكه خارج شود ، تنها عواملى كه به آنها اشاره نموديم ، مطرح بوده‌اند ، چون مكه بعد از آنكه در معرض حمله لشكريان اموى قرار گرفت ، به صورتى درآمده بود كه ديگر براى مركزيت حركتهاى سياسى مناسب نبود . ( 3 ) سخنرانى امام حسين عليه السّلام در مكّه هنگامى كه امام بر ترك حجاز و حركت به سوى عراق تصميم گرفت ، دستور داد مردم را جمع كنند تا سخنرانى تاريخى خود را در ميان آنان ايراد فرمايد . جمع كثيرى از حجاج و مردم مكه ، در مسجد الحرام نزد آن حضرت فراهم آمدند و حضرت ، در ميان آنان به سخن ايستاد و سخنان خود را چنين آغاز فرمود : ( 4 ) « سپاس خداى را و آنچه را خدا خواهد آن شود و جز به خدا قدرتى نباشد و صلوات خداوند بر پيامبرش ، مرگ بر فرزندان آدم رقم زده شده است همچون گردنبند بر گردن دختر جوان . چه مشتاق گذشتگانم هستم همچون اشتياق